Przewodnik po elektronicznych zasobach językowych dla polonistów

Barbara Mitrenga
Posty: 1
Rejestracja: pn paź 30, 2017 9:03 pm

Przewodnik po elektronicznych zasobach językowych dla polonistów

Post autor: Barbara Mitrenga » pt lis 03, 2017 8:28 am

Po lekturze książki Patrycji Pałki i Agaty Kwaśnickiej-Janowicz: Przewodnik po elektronicznych zasobach językowych dla polonistów (słowniki, kartoteki, korpusy, kompendia). Kraków 2017.

Utworzenie strony internetowej http://korpusydiachroniczne.pl oraz udostępnienie na niej forum dyskusyjnego umożliwiającego wymianę informacji na tematy związane z językoznawstwem korpusowym, zwłaszcza te, które są szczególnie istotne dla badaczy historii języka polskiego, zbiegło się w czasie z publikacją książki Przewodnik po elektronicznych zasobach językowych dla polonistów (słowniki, kartoteki, korpusy, kompendia) autorstwa Patrycji Pałki i Agaty Kwaśnickiej-Janowicz z Uniwersytetu Jagiellońskiego (książka ukazała się w wersji drukowanej i elektronicznej, wersja w postaci pliku PDF jest dostępna na stronie: http://tmjp.pl/przewodnik-po-elektr-zasobach). Obie te inicjatywy, podjęte niezależnie od siebie, potwierdzają wzrost zainteresowania lingwistów humanistyką cyfrową w Polsce, stanowią one również próbę dotarcia do szerokiego grona badaczy polszczyzny z informacją o dostępnych zasobach cyfrowych oraz możliwościach ich użytkowania. Oczywiście w przypadku obu inicjatyw inny jest zarówno charakter i zakres przekazywanych informacji, jak sposób i forma kontaktu z odbiorcą.

W Przewodniku… czytelnik znajdzie objaśnienia pojęć i terminów takich, jak np. digitalizacja, komputeryzacja, słownik elektroniczny, korpus językowy, konkordancja, tagowanie, lematyzacja; omówienie istniejących klasyfikacji zasobów elektronicznych oraz klasyfikacji zaproponowanej przez Autorki. Opis elektronicznych zasobów językowych obejmuje okres do dnia 15 marca 2017 roku i zawiera – w części pierwszej – informacje o portalach i projektach cyfrowych w Polsce, m.in. opis istniejących bibliotek cyfrowych (m.in. Federacji Bibliotek Cyfrowych, Repozytorium Cyfrowego Instytutów Naukowych, Cyfrowej Biblioteki Polona), cyfrowych narzędzi i zasobów językowych (m.in. CLARIN-PL) oraz Google Książki, natomiast w części drugiej opis zasobów cyfrowych według przyjętego w pracy 8-elementowego schematu. W tej części publikacji mowa o najdawniejszych zabytkach języka polskiego dostępnych w postaci skanów (z podziałem na dzieła dostępne online i offline); wybranych dawnych słownikach, tj. wydanych do 1950 roku, oraz słownikach współczesnych; kartotekach (kartotekach prac historycznojęzykowych i słowników historycznej polszczyzny i kartotekach prac dialektologicznych i onomastycznych), korpusach (korpusach języka polskiego współczesnego, języka mówionego, korpusach dawnej polszczyzny, korpusach gwar i odmian językowych) oraz kompendiach elektronicznych (np. Bibliotece zabytków polskiego piśmiennictwa średniowiecznego, Piętnastowiecznych przekładach Nowego Testamentu, Szesnastowiecznych przekładach Ewangelii).

Już to krótkie omówienie zawartości Przewodnika… pokazuje, że publikacja ta zawiera sporo informacji przydatnych badaczom dawnej polszczyzny. Są one jednak umieszczone w wielu miejscach pracy, zgodnie z przyjętą przez Autorki kolejnością prezentowania różnych rodzajów zasobów cyfrowych. Dla historyków języka polskiego przewodnik ten może być nie tylko pomocnym kompendium wiedzy o dotychczasowych osiągnięciach humanistyki cyfrowej ważnych dla badań diachronicznych polszczyzny, ale także punktem wyjścia do dzielenia się swoimi uwagami na temat publikacji i zachętą do szerszej dyskusji o możliwościach wykorzystania dostępnych elektronicznych zasobów językowych w pracy naukowo-badawczej.
Ostatnio zmieniony pt lis 03, 2017 9:15 pm przez Barbara Mitrenga, łącznie zmieniany 2 razy.

Joanna Przyklenk
Posty: 2
Rejestracja: sob lis 04, 2017 8:14 pm

Re: Przewodnik po elektronicznych zasobach językowych dla polonistów

Post autor: Joanna Przyklenk » pn lis 06, 2017 7:44 am

To świetnie, że powstał taki Przewodnik... - bogate źródło wiedzy na temat elektronicznych zasobów językowych polszczyzny. Mamy tu opis portali, projektów i narzędzi cyfrowych, słowników, kartotek i wreszcie korpusów. Omówiono też kompendia elektroniczne.

Za dużą wartość - poza poznawczą, rzecz jasna - uznałabym konsekwencję Autorek w budowaniu opisu poszczególnych źródeł cyfrowych. Przejrzysty model deskrypcji czy to poszczególnych słowników, czy korpusów daje pełniejszy ogląd przedstawianego źródła. Zaletą jest również wskazanie na możliwości i ograniczenia w korzystaniu z danych zasobów. To świetna wskazówka dla zaczynających przygodę ze zdigitalizowanymi danymi językowymi. Tym samym publikacja stanowi doskonały materiał do wykorzystania w nauczaniu akademickim.

Po tym garncu miodu ;) pora na łyżkę dziegciu, choć w przypadku tej publikacji to raczej miniłyżeczka ;) Otóż brakuje mi w książce Narodowego Fotokorpusu Języka Polskiego (1901-2000) (http://nfjp.pl). Warto byłoby też dodać, że korzystanie ze słowników dawnej polszczyzny czy słowników historycznych języka polskiego za pomocą strony: http://poliqarp.wbl.klf.uw.edu.pl jest teraz raczej trudne. Z tego, co mi wiadomo, do końca 2016 roku wyszukiwarka leksykograficzna była udostępniana na serwerach Katedry Lingwistyki Formalnej, natomiast od 1 stycznia 2017 roku jest ona utrzymywana przez Fundację Języka Polskiego i udostępniana na jej serwerze, por.: http://szukajwslownikach.uw.edu.pl (od 1.01.2017).

Ale to drobiazgi, a Autorkom gratuluję świetnego przedsięwzięcia i wspaniałej realizacji zadania!

Beata_Duda
Posty: 1
Rejestracja: pn paź 30, 2017 2:27 pm

Re: Przewodnik po elektronicznych zasobach językowych dla polonistów

Post autor: Beata_Duda » pn lis 06, 2017 12:26 pm

Przewodnik… to bardzo praktyczne opracowanie, które może stać się impulsem dla wielu językoznawców, także dla studentów i wszystkich osób zainteresowanych polszczyzną do tego, aby zapoznać się z potencjałem, jaki tkwi w zbiorach danych elektronicznych w formie korpusów, kartotek, słowników czy bibliotek oraz z cyfrowymi narzędziami do analizy języka polskiego.

Na uznanie zasługuje przejrzysta struktura publikacji oraz zastosowanie systemu hipertekstowego – w tekście znaleźć można wiele aktywnych odsyłaczy internetowych zarówno do stron z poszczególnymi zasobami cyfrowymi, jak również do innych części przewodnika, co pozwala czytelnikowi na szybkie przenoszenie się między częściami publikacji.

Do niezwykle bogatego zbioru, który został zgromadzony przez Autorki, dodałabym jeszcze dwa narzędzia cyfrowe przydatne w badaniach nad językiem. Pierwszym z nich jest Korpusomat (http://korpusomat.nlp.ipipan.waw.pl/) – aplikacja webowa do tworzenia oznakowanych fleksyjnie korpusów tekstowych, drugim - Wirtualne Laboratorium Transkrypcji (http://wlt.synat.pcss.pl/wlt-web/index.xhtml), które pozwala tworzyć przeszukiwalny, cyfrowy tekst na podstawie zeskanowanych dokumentów historycznych.

ODPOWIEDZ